«

»

Apr 11

De bouw van een replica Paraset Tranceiver Whaddon Mk VII

In de zomer van  2010 per ongeluk tegen het ontwerp van de Paraset aangelopen. Deze tranceiver is een toestel uit de tweede wereldoorlog en is ontwikkeld door het Britse Royal Signal Corps voor de SOE (Special Operations Execute) met als doel om als communicatiemiddel te fungeren tussen de Engelsen en de spionagegroepen / verzetsgroepen in de bezette landen.

Naar bekend is zijn er een duizendtal of meer van gemaakt, eerst met de houten behuizing, in een later stadium in een metalen behuizing.

De naam is ontstaan vanwege het feit dat deze radio’s samen met de agenten per parachute boven het bezette gebied werden gedropt.

DSCN2535

De radio is opgebouwd rond 3 radiobuizen, de 6V6 en 2x de 6SK7. Het is een typische CW radio, de morsesleutel is ingebouwd in deze Parasets (rechts onderin de hoek). Output is circa 4-5 Watt (QRP) en het frequentiebereik loopt van 3,5-7,6 MHz, in twee banden schakelbaar, dus omvat de 40 meter en 80 meterband. Iedere Paraset had een paar meegeleverde kristallen,  Voor de voeding werd een los kastje gebruikt met een gelijkrichtbuis 6X5. De voedingsspanning naar de Paraset is 360V DC alsmede 6,3V voor de gloeispanning  van de drie buizen.

Een ouderwetse koptelefoon, impedantie 2000 ohm, hoort er natuurlijk ook nog bij.

Het geheel met de radio, voedingsdeel, snoeren, kristallen, buizen en koptelefoon werd ondergebracht in een klein koffertje, zoals op onderstaande foto uit het Imperial War Museum is te zien:.

Paraset in koffer

Op internet is veel te vinden over deze radio’s, zie de volgende links:

http://en.wikipedia.org/wiki/Paraset

http://www.sm7ucz.se/Paraset/Paraset_e.htm

http://www.iwm.org.uk/collections/item/object/30005321

Omdat het zowel een historische radio als een mooi buizenproject is, zeker de moeite waard om een replica van na te bouwen, werd in de zomer van 2010 begonnen met de bouw hiervan. Als je het zo natuurgetrouw mogelijk wilt nabouwen, zul je op zoek moeten naar onderdelen, schakelaars, pluggen en dergelijke uit die periode. Geen moderne blauwe elco’s maar echte oude van 60 jaar terug. Voor het bedraden werd er toen gebruik gemaakt van katoen omvlochten draad, geen moderne PVC montagedraad dus oude legerradio’s slopen voor dit type draad..

De bouw:

De houten kast en de frontplaat is vervaardigd in het najaar van 2010. De spoelen zelf gewikkeld, wat keramische trimmers op de kop getikt, maar dan begint de uitdaging, elke radiomarkt afstruinen op zoek naar oude componenten. Al met al heeft het daarna een tijdje stil gestaan, om vorig jaar de voedingskast maar eens te bouwen. Een oude transformator, zo’n zwarte teerkont, uit een Philips buizenradio met 2x250V secundair, om deze vervolgens via een gelijkrichtbuis 6X5 en een smoorspoel met een dubbel-elco gelijk te richten. De uiteindelijke voedingsspanning kwam uit op 352V, aardig in de buurt van de 360V voor de Paraset.

Na 3 jaar te hebben lopen zoeken naar het 3 polige chassisdeel deze via een bevriende amateur weten te bemachtigen.  Eindelijk konden alle weerstanden en condensatoren gemonteerd worden en het resultaat mag er zijn.

In de oude rommeldoos bleek ik nog 5 heel oude koptelefoons te hebben, met katoen omvlochten snoer , waarvan er 2 stuks in prima conditie met 2×2000 ohm, modellen zo rond de periode 1940-1950, dus perfect.

Nu nog het op de kop zien te tikken van minimaal 2 kristallen, type HC6/U voor de QRP frequenties 3560 kHz en 7030 kHz. De gewone kristallen zijn helaas niet geschikt, het moeten die grotere types in de HC6/U behuizing zijn, daar heb ik er een twintigtal van, echter met frequenties in de 6815 kHz en 7850 kHz en daar omtrent.

The proof of the pudding is in the eating…..

Doet ie het wel of doet ie het niet….?  Dat gaan we eerdaags eens uitproberen. The Smoke-test ! Eerst de voedingsdelen controleren, kijken of er overal de juiste spanning staat, er geen rook uit komt, en dan de luisterproef. Als dat goed gaat het zendgedeelte onder spanning zetten….. wordt spannend !

Update Smoketest…..

Na controle van de juiste voedingsspanning en aansluiting de Paraset in ontvangst mode gezet.  Geen rookontwikkelingen en er komt ruis uit de koptelefoon, niet verkeerd. Maar daar bleef het ook bij, geen stations te ontvangen. Schema er bij, kijken wat er misschien niet goed gaat en ja hoor, een koppel-C tussen de afstemming en het rooster van de 1e 6SK7 buis vergeten te monteren. Waarschijnlijk had ik geen 100 pF mica meer en moest dat later er nog in.  In de rommelbak een 120 pF gevonden, geen mica, maar dat hindert even niet.  En ja hoor, diverse signalen te horen. Meteen de calibratielijst er bij gehaald en de diverse instellingen van de grote afstemknop in de grafiek gezet.  Op 80 meter gaat het soepel, echter op 40 meter wordt het wat benauwd, 5 streepjes op de grote afstemknop komt overeen met een bandspreiding van 6500 – 7300 kHz, moeilijk af te stemmen dus in het bandje 7000 -7050 kHz.

Verder in RX wat lichte brom hoorbaar, daar maar eens naar op zoek gaan en die brom elimineren want dat willen we niet. Zouden de latere Parasets daarom in metalen behuizingen zijn gemaakt en niet meer in hout?

Vervolgens de Paraset op TX gezet, een kristal van 3579,5 kHz er in, want die had ik nog liggen, een dummyload aangesloten en mijn HF transceiver op dezelfde 3579,5 kHz gezet. Morsesleutel indrukken en….. wat een mooi signaal komt er uit mijn HF-transceiver. De lampjes voor de aerial indicator en de tank indicator lichten een weinig op, na wat fijn afstemming gaan ze netjes in het ritme van de CW sleutel mee aan en uit. Wat klinkt dat als muziek in de oren………  Al met al toch een geslaagd project, met de opmerking dat de 40 meterband lastig af te stemmen is, maar waarschijnlijk gebruikten de Engelsen in de tweede wereldoorlog frequenties tussen de 3500 en 6000 kHz en dan doet de Paraset het goed. Het wordt tijd voor de eerste verbinding in CW.

DSCN2537DSCN2536DSCN2538DSCN2539

DSCN2540

 Update antenne:

Als antenne werd er in die tijd (WWII) een langdraad met tegencapaciteit (counterpoise) gebruikt.  Op internet kwam ik een artikel tegen van een amateur die een High End Fed (de tover-antenne) gebruikte voor de Paraset. Voor de High End Fed wordt door hem, met goed resultaat, een langdraad geadviseerd  van minimaal 40 feet (circa 12,4 meter) en een maximale lengte van 80 feet (circa 24-25 meter). Als tegencapaciteit / counterpoise t.b.v. de hoognodige aarding wordt 33 feet (circa 10 meter) geadviseerd. Daar de Veron afd. Centrum een End Fed project heeft opgestart, gelijk maar ingeschreven om ook een End Fed antenne te gaan bouwen, maar dan de uitgebreide versie voor de 10-80 meter.  Deze wordt dus speciaal gebouwd voor de bovengenoemde Paraset.